1) 90 Günlük Süre Ne Zaman Başlar?

90 günlük tahliye ve yıkım süresi, riskli yapı tespitinin idari kesinleşmesi ve tebliğ süreçlerinin tamamlanmasından sonra işlemeye başlar. Tespit raporuna itiraz süresi dolmadan veya itiraz sonuçlanmadan yıkıma zorlamak usulsüzlük iddiası doğurabilir. Bu nedenle önce riskli yapı tespiti sürecinin hangi aşamada olduğu netleştirilmelidir.

Kesinleşme sonrası idare, tahliye ve yıkım için süre verir; uygulamada bu azami çerçeve 90 gün olarak yönetilir. Süre, yapıdaki tüm bağımsız bölümler ve ortak alanlar için geçerlidir. Boşaltılmayan bölümler, kolluk destekli tahliye gündemini açabilir. Malik toplantısı ve salt çoğunluk kararı alınmış olsa bile, tahliye takvimi ayrı bir operasyon planı ister.

Tarihli tebliğ evrakı, e-Devlet bildirimleri ve belediye yazışmaları tek dosyada toplanmalıdır. Süre hesabında tebliğ tarihi ile fiili boşaltma tarihi arasındaki günler yazılı izlenir; kayıp tebliğ, sonradan “süre işlememiştir” savunmasına yol açabilir. Tebliğ tarihleri tek tabloda gün gün işlenirse 90 günlük kritik yol görünür hale gelir.

2) Tahliye Operasyon Planı

90 gün üç faza bölünerek yönetilirse kontrol artar. İlk 30 günde: malik ve kiracı envanteri, eşya taşıma planı, depo ve geçici konut seçenekleri, abonelik iptal takvimi. İkinci 30 günde: boşaltma, sayaç sökümü, asbest veya tehlikeli madde ön kontrolü, çevre güvenliği. Son 30 günde: yıkım ihalesi veya yüklenici seferberliği, trafik ve çevre izinleri, ihata ve iskele.

Kiracılı bağımsız bölümlerde tahliye, kira sözleşmesi ve yasal bildirim süreleriyle çakışabilir. Malik kiracıya erken bildirim yapmazsa hem süre hem tazminat riski oluşur. Ortak eşya için tutanak tutulmalıdır. Engelli veya yaşlı malikler için taşıma desteği planı sosyal kabulü artırır.

Şantiye komşularına bilgilendirme yazısı, gürültü ve toz yönetimi beklentisini düşürür. Fotoğraflı ön belgeleme, sonraki hasar iddialarına karşı delil sağlar. Her bağımsız bölüm için sorumlu kişi ve yedek iletişim tanımlanmalıdır. Depo ve otopark anahtarlarının teslim tutanağı da tahliye dosyasına eklenir.

3) Kolluk Desteği ve Zorla Tahliye

Süresi içinde boşaltılmayan yapılarda idare, kolluk kuvvetleri desteğiyle tahliye işlemi yürütebilir. Bu aşama panik ve eşya kaybı riskini yükseltir; mümkün olduğunca rızai tahliye tercih edilmelidir. Kolluk destekli işlem öncesi son ihtar, tebliğ usulü ve tutanaklar eksiksiz olmalıdır.

Zorla tahliyede eşyaların muhafazası, envanter listesi ve teslim-tesellüm tutanakları kritiktir. Malik veya kiracı yerinde değilse, yediemin veya idarenin belirlediği muhafaza usulü izlenir. Sonradan “eşyam kayboldu” iddiaları, imzalı envanter olmadan çözülmesi zor uyuşmazlıklara dönüşür.

Güvenlik güçleriyle koordinasyon; mahalle muhtarlığı, site yönetimi ve müteahhit saha sorumlusunun aynı gün iletişim listesinde bulunmasını gerektirir. Saat planı ve giriş-çıkış kontrolü hem güvenlik hem delil zinciri için önemlidir. İşlem saatinden önce son gönüllü boşaltma çağrısı yazılı yinelenmelidir.

4) Yıkım Hazırlığı ve Şantiye Güvenliği

Yıkım; ruhsat veya izin, iş güvenliği planı, çevre koruma tedbirleri ve varsa asbest envanteri olmadan başlamamalıdır. Yıkım yüklenicisi seçiminde deneyim, sigorta ve atık bertaraf kapasitesi aranır. İnşaat hizmetleri kapsamında yıkım koordinasyonu, ihata, toz-gürültü yönetimi ve moloz lojistiği planlanabilir.

Komşu yapı mesafesi, istinat riski ve ortak duvar durumları ön etüt gerektirir. Tescil şüphesi veya tarihi doku varsa yıkımdan önce koruma kontrolü yapılmalıdır. Yanlış yıkım, hem ceza hem geri dönüşümsüz miras kaybı üretir.

Yıkım günü trafik düzeni, yaya güvenliği ve acil çağrı noktaları saha planında işaretlenir. Günlük iş bitiminde çevre temizliği ve gece aydınlatması ihmal edilmemelidir. Moloz ayrıştırma ve bertaraf belgeleri arşivlenmelidir. Komşu yapılara titreşim ve toz ölçümü yapılacaksa bu da yıkım günü planına yazılır.

5) Kira Yardımı ile Paralel Yürütme

90 günlük tahliye baskısı altında kira yardımı başvurusunun sonraya bırakılması sık hatadır. Başvuru; e-Devlet üzerinden, gerekli belgelerle tahliye takvimiyle aynı haftalarda başlatılmalıdır. Riskli yapı ve rezerv alan süreleri farklıdır; 18 ay ile 48 ay ayrımı başvuru statüsünü belirler.

Başvuru sonucu beklenirken geçici konut maliyeti malikleri zorlayabilir. Bu nedenle banka nakit akışı, müteahhit avansı ve olası belediye destekleri birlikte hesaplanır. Yardım ödemesinin gecikmesi tahliyeyi durdurmaz; paralel yürütme bu yüzden zorunludur.

Danışmanlık ile belge listesi, başvuru zamanlaması ve tahliye takvimi tek Gantt şemasında birleştirilebilir. Böylece 90 gün içinde hem boşaltma hem yardım süreci izlenir. IBAN ve tapu payı hataları en sık gecikme nedenidir. Yardım başvuru numarası, tahliye Gantt şemasında ayrı bir satır olarak izlenmelidir.

6) Malik-Kiracı İletişim ve Dokümantasyon

Başarılı tahliye, teknik plandan çok iletişim disiplinine bağlıdır. WhatsApp grupları tek başına yeterli değildir; resmi yazışma, tebliğ ve imzalı tutanak asıl delildir. Her bağımsız bölüm için sorumlu kişi, telefon ve yedek iletişim tanımlanmalıdır.

Anlaşmazlık yaşayan maliklerde salt çoğunluk ve pay satışı süreçleri tahliyeyi geciktirebilir. Bu durumda hukuk danışmanı ile saha planı birlikte güncellenir; yıkım günü belirsiz bırakılmaz. Medya veya sosyal medya krizleri için tek sözcü belirlenmesi doğru yaklaşımdır.

Fotoğraf, video ve drone ile ön-son durum belgelemesi, komşu hasar iddialarında kanıt değeri taşır. Belgeleme arşivi bulutta ve yerel yedekte tutulmalıdır. Günlük saha raporu, ileride doğacak uyuşmazlıklarda zaman çizelgesi sağlar. Site yönetim kurulu kararları da resmi yazışma zincirine dahil edilmelidir.

7) Sık Yapılan Hatalar

Süre başlangıcını yanlış hesaplamak, kiracıları geç bilgilendirmek, kira yardımını ertelemek, yıkım öncesi tehlikeli madde kontrolünü atlamak ve komşu yapı riskini görmezden gelmek en sık hatalardır. Bir diğer hata, 90 günü “uzar” varsayımıyla savsaklamaktır; idari baskı ve kolluk süreci hızla gelebilir.

Eksik tutanaklı zorla tahliye, yıllarca süren eşya davalarına yol açar. Müteahhitin yıkımı erken başlatması hem iş güvenliği hem idari ceza riskidir. Takvim; tebliğ, tahliye, yardım ve yıkım miltaşlarıyla yazılı yönetilmelidir.

Çok bloklu sitelerde blok bazlı farklı süreler karışıklık yaratır; her yapı için ayrı dosya ve ayrı tebliğ takibi gerekir. Ortak otopark ve depo alanları da tahliye planına eklenmelidir. Süre uzayacak varsayımıyla yıkım ihalesini ertelemek, 90 günün son haftasında kapasite krizine yol açar.

8) Sonuç

Riskli yapılarda azami 90 günlük tahliye ve yıkım çerçevesi, disiplinli operasyon planı ve paralel kira yardımı başvurusu ile yönetilebilir. Kolluk desteği son çare olmalı; rızai tahliye, envanter tutanakları ve şantiye güvenliği öncelenmelidir. Süre baskısı, hazırlıksız yıkımı meşrulaştırmaz.

90 günlük tahliye ve yıkım koordinasyonu için bize ulaşın.